Museumnote 02
Standing Inside Klimt
Wanneer kijken verandert in ervaren
Soms sta je voor een kunstwerk. En soms sta je er ineens middenin.
Bij Fabrique des Lumières in Amsterdam bezocht ik de immersieve voorstelling rond Gustav Klimt. Geen traditionele tentoonstelling met werken aan witte muren, maar een omgeving waarin beeld, beweging, schaal, ruimte en muziek samenvloeien.
De schilderijen blijven niet binnen hun lijst. Ze verschijnen metershoog om je heen, bewegen over de muren en vloer en veranderen voortdurend van vorm en perspectief.
En juist daardoor gebeurde er iets wat me interesseerde: ik keek niet alleen meer naar kunst. Ik bevond me erin.
Kijken met je hele lichaam
In een museum bepaal je meestal zelf de afstand tot een kunstwerk. Je loopt ernaartoe, blijft staan, gaat dichterbij, stapt weer achteruit.
Hier werkt dat anders.
Het beeld komt naar jóu toe.
Kleur vult de ruimte. Details worden uitvergroot. Beelden verdwijnen en maken plaats voor andere. Muziek bepaalt mede het ritme waarin je kijkt. Je blik kan nauwelijks op één plek blijven.
Dat maakt de ervaring overweldigend, maar ook fascinerend. Want wat gebeurt er met onze waarneming wanneer een kunstwerk niet langer een object vóór ons is, maar een omgeving waarin we ons bewegen?
Het origineel blijft het origineel
Natuurlijk is dit niet hetzelfde als voor een originele Klimt staan.
Je ziet hier niet het oppervlak van het schilderij, de verf, het materiaal of de fysieke aanwezigheid van het werk zoals de kunstenaar het heeft gemaakt. Maar misschien hoeft dat ook helemaal niet het doel te zijn. Een immersieve kunstervaring hoeft het oorspronkelijke kunstwerk niet te vervangen.
Ze kan een andere ingang bieden.
Misschien wordt iemand geraakt door een kleur. Door een detail dat normaal nauwelijks zou opvallen. Door muziek in combinatie met beeld. Of simpelweg door de enorme schaal waarop het werk ineens wordt ervaren.
En misschien ontstaat daarna juist de behoefte om het oorspronkelijke werk te zien.
Misschien is dat de toekomst?
Niet kiezen tussen fysiek of virtueel.
Niet tussen een museumzaal of een digitale omgeving.
Niet tussen technologie en het oorspronkelijke kunstwerk.
Maar verschillende manieren creëren waarop mensen kunst kunnen ontmoeten.
Soms door vijf minuten stil te blijven staan voor één werk.
Soms door zelf door een virtuele tentoonstelling te bewegen.
En soms door letterlijk omringd te worden door Klimt.
Van tentoonstelling naar experience
Dat vond ik misschien wel het interessantste aan mijn bezoek.
We zijn gewend om over een tentoonstelling te spreken als een plek waar kunst wordt getoond. Maar digitale en 3D technieken maken iets anders mogelijk: kunst kan ook ruimtelijk worden ervaren. Dat houdt me natuurlijk bezig.
Binnen CaroArtVirtualGallery werk ik zelf met 3D Virtual Exhibitions en Viewing Rooms. Niet om de fysieke ontmoeting met een kunstwerk te vervangen, maar om een andere context rondom kunst en kunstenaarschap te creëren. Een virtuele tentoonstelling kan verbanden zichtbaar maken. Je kunt door een gecureerde omgeving bewegen. Je kunt op je eigen moment binnenstappen, terugkeren en opnieuw kijken.
Fabrique des Lumières doet dat op een totaal andere schaal en met andere technologie, maar de onderliggende vraag herken ik onmiddellijk:
Wat gebeurt er wanneer we onze gebruikelijke manier van kijken veranderen?
Kunst hoeft niet altijd op dezelfde manier bekeken te worden om ons te laten kijken.
Ontdek meer Museum Notes!!
Iedere Museum Note nodigt uit om opnieuw te kijken. Ontdek meer curatoriale observaties vanuit musea en tentoonstellingen.
Museum Notes zijn persoonlijke curatoriale observaties die ontstaan tijdens mijn bezoeken aan musea en tentoonstellingen. Het zijn geen recensies of kunsthistorische analyses, maar reflecties die uitnodigen om langer te kijken, verbanden te ontdekken en kunst vanuit een nieuw perspectief te ervaren.
